10 września

10 września jest 253. (w latach przestępnych 254.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 112 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Agapiusz, Aldona, Anioł, Antoni, Bernard, Datyw, Dydym, Dydymus, Feliks, Franciszek, Izabela, Kandyda, Karol, Klemens, Leon, Leona, Lucjusz, Łucjusz, Łukasz, Mikołaj, Mścibor, Nimfodora, Piotr, Polian, Poliana, Polianna, Pulcheria, Salwiusz, Sebastian, Sobiesław, Teodor i Wiktor.
• Belize – Święto Św. George'a Caye
• Chiny – Dzień Nauczyciela
• Gibraltar – Święto Gibraltaru
• Honduras – Dzień Dziecka
• USA – Dzień Babci i Dziadka
• Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

[edytuj] Urodzili się

• 1167 – Aleksy II Komnen, cesarz bizantyjski (zm. 1183)
• 1487 – Juliusz III, papież (zm. 1555)
• 1638 – Maria Teresa Hiszpańska, żona Ludwika XIV, królowa Francji (zm. 1683)
• 1659 – Henry Purcell, angielski kompozytor (zm. 1695)
• 1797 – Piotr Wysocki, polski oficer, przywódca spisku, który doprowadził do wybuchu powstania listopadowego (zm. 1874)
• 1876 – Stanisław Kętrzyński, polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1950)
• 1890 – Franz Werfel, austriacki pisarz (zm. 1945)
• 1890 – Mortimer Wheeler, brytyjski archeolog (zm. 1976)
• 1891 – Ignacy Matuszewski, polski polityk, publicysta (zm. 1946)
• 1892 – Arthur Holly Compton, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1962)
• 1892 – Antoni Roman, polski polityk, minister (zm. 1951)
• 1903 – Janusz Witwicki, polski architekt, historyk sztuki (zm. 1946)
• 1906 – Ruth Stafford Peale, amerykańska działaczka religijna (zm. 2008)
• 1908 – Władysław Dworakowski, polski polityk, wicepremier (zm. 1976)
• 1908 – Irena Kuczborska, polska grafik (zm. 1971)
• 1909 – Józef Pieracki, polski aktor (zm. 1988)
• 1914 – Robert Wise, amerykański reżyser filmowy (zm. 2005)
• 1915 – Hasse Ekman, szwedzki aktor, reżyser filmowy (zm. 2004)
• 1915 – Edmond O'Brien, amerykański aktor (zm. 1985)
• 1918 – Anna Bidwell, polska tłumaczka, dziennikarka (zm. 1993)
• 1918 – Ruta Czaplińska, szef Wydziału Łączności NZW (zm. 2008)
• 1919 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1975)
• 1919 – Mieczysław Wojnicki, polski piosenkarz i aktor operetkowy (zm. 2007)
• 1926 – Ladislav Adamec, czechosłowacki polityk, premier Czechosłowacji (zm. 2007)
• 1927 – Yma Sumac, peruwiańska śpiewaczka operowa
• 1929 – Olga Krzyżanowska, polska polityk, senator RP, lekarz
• 1933 – Jewgienij Chrunow, radziecki kosmonauta (zm. 2000)
• 1933 – Karl Lagerfeld, niemiecki projektant mody
• 1933 – Irena Pomorska, polska egiptolog (zm. 2008)
• 1933 – Mateusz Święcicki, polski kompozytor, dziennikarz radiowy (zm. 1985)
• 1938 – James Trefil, amerykański biolog, pisarz
• 1939 – Elżbieta Chojnacka, polska klawesynistka
• 1943 – Aleksander Łuczak, polski historyk, polityk
• 1945 – Jose Feliciano, amerykański gitarzysta i wokalista
• 1947 – Jacek Sawaszkiewicz, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 1999)
• 1948 – Charles Simonyi, amerykański informatyk, przedsiębiorca, kosmiczny turysta
• 1949 – Marek Jasiński, polski kompozytor, pedagog
• 1950 – Joe Perry, amerykański gitarzysta i wokalista, zespół Aerosmith, również solowe albumy
• 1952 – Zdzisław Zawadzki, polski gitarzysta basowy zespołów: Breakout i Perfect (zm. 1998)
• 1955 – Marja-Liisa Hämäläinen, fińska narciarka klasyczna
• 1957 – Paweł Huelle, polski pisarz
• 1958 – Chris Columbus, amerykański reżyser filmowy
• 1960 – Colin Firth, angielski aktor
• 1964 – Jegor Letow, rosyjski wokalista punkrockowy (zm. 2008)
• 1966 – Joe Nieuwendyk, kanadyjski hokeista
• 1968 – Guy Ritchie, brytyjski reżyser filmowy
• 1969 - Big Daddy Kane, amerykański raper
• 1970 – Jacek Grondowy, polski aktor
• 1974 – Ryan Phillippe, amerykański aktor
• 1976 – Gustavo Kuerten, brazylijski tenisista
• 1979 – Jacob Young, amerykański aktor
• 1980 – Mikey Way, basista zespołu My chemical romance
• 1981 - Germán Denis, argentyński piłkarz

[edytuj] Zmarli

•   918 – Baldwin II Łysy, hrabia Flandrii (ur. ok. 863)
•   954 – Ludwik IV Zamorski, król zachodniofrankijski (ur. 920)
• 1167 – Matylda, żona Henryka V, cesarzowa Niemiec (ur. 1102)
• 1197 – Henryk z Szampanii, hrabia Szampanii i król Jerozolimy (ur. 1166)
• 1308 – Go-Nijō, cesarz Japonii (ur. 1285)
• 1382 – Ludwik Węgierski, król Polski i Węgier (ur. 1326)
• 1419 – Jan Nieustraszony, książę Burgundii (ur. 1371)
• 1669 – Henrietta Maria Burbon, żona Karola I Stuart, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii (ur. 1609)
• 1749 – Émilie du Châtelet, francuska matematyk, fizyk, pisarka (ur. 1706)
• 1797 – Mary Wollstonecraft, angielska pisarka, publicystka, prekursorka feminizmu (ur. 1759)
• 1821 – Franciszek Zabłocki, polski pisarz (ur. 1752)
• 1898 – Elżbieta Bawarska, cesarzowa Austrii, królowa Węgier (ur. 1837)
• 1939 – Władysław Raginis, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, legendarny dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
• 1939 – Marian Buczek, polski działacz komunistyczny (ur. 1896)
• 1943 – Jerzy Kamil Weintraub, polski poeta, publicysta i tłumacz (ur. 1916)
• 1944 – Józef Szczepański, polski poeta, uczestnik powstania warszawskiego, żołnierz AK batalionu Parasol (ur. 1922)
• 1948 – Ferdynand I Koburg, car Bułgarii (ur. 1861)
• 1963 – Czesław Straszewicz, polski pisarz (ur. 1904)
• 1974 – Melchior Wańkowicz, polski pisarz, publicysta (ur. 1892)
• 1975 – George Thomson, angielski fizyk, noblista (ur. 1892)
• 1976 – Dalton Trumbo, amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy (ur. 1905)
• 1983 – Balthazar Johannes Vorster, południowoafrykański polityk, premier i prezydent RPA (ur. 1915)
• 1983 – Felix Bloch, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1905)
• 1985 – Ernst Öpik, estoński astronom (ur. 1893)
• 1991 – Jan Józef Lipski, polski eseista, krytyk literacki, współzałożyciel KOR (ur. 1926)
• 1994 – Amy Clampitt, amerykańska poetka (zm. 1920)
• 1997 – George Schaefer, amerykański reżyser filmowy (ur. 1920)
• 1999 – Tadeusz Kaczyński, polski muzykolog, krytyk muzyczny (ur. 1932)
• 1999 – Alfredo Kraus, hiszpański tenor liryczny (ur. 1927)
• 2005 – Hermann Bondi, brytyjski matematyk i kosmolog pochodzenia austriackiego (ur. 1919)
• 2006 – Taufa'ahau Tupou IV, król Tonga (ur. 1918)
• 2007 – Jane Wyman, amerykańska aktorka (ur. 1917)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1930 – Aresztowano przywódców Centrolewu i osadzono ich w więzieniu wojskowym w Brześciu nad Bugiem.
• 1939 – kapitulacja załogi kpt. Władysława Raginisa po obronie Wizny.
• 1939 – W Bydgoszczy w ulicznych egzekucjach Niemcy rozstrzelali ponad tysiąc osób.
• 1944 – 41. dzień powstania warszawskiego: Nad miastem walki powietrzne samolotów radzieckich z niemieckimi.
• 1946 – napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów
• 2000 – Po zderzeniu z gazowcem m/v Lady Elena zatonął polski jacht Bieszczady.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•   422 – Św. Celestyn I został wybrany na papieża.
•   506 – Wizygoccy biskupi Galii spotkali się na Synodzie w Agde.
• 1419 – Książę Burgundii Jan Nieustraszony został zamordowany przez popleczników późniejszego króla Francji Karola VII.
• 1608 – John Smith wybrany został przywódcą angielskiej kolonii w Wirginii w Ameryce Północnej.
• 1721 – Rosja podpisała ze Szwecją pokój w Nystad.
• 1759 – Wojna siedmioletnia: na Zalewie Szczecińskim koło Nowego Warpna i Ueckermünde (obecnie pogranicze polsko-niemieckie) rozegrała się pierwsza w historii pruskiej floty bitwa morska. Starły się siły szwedzkie i pruskie. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Szwecji, której flotyllą dowodził kapitan Rutensparne.
• 1776 – Nathan Hale zaofiarował swoją współpracę jako szpieg.
• 1798 – Bitwa pod St. George's Caye, Brytyjski Honduras pokonał Hiszpanię.
• 1813 – Wojna brytyjsko-amerykańska: miała miejsce bitwa o Jezioro Erie.
• 1823 – Simón Bolívar został prezydentem Peru.
• 1846 – Elias Howe opatentował maszynę do szycia.
• 1858 – George Mary Searle odkrył asteroidę 55 Pandora.
• 1897 – W Pensylwanii w USA oddział policyjny zastrzelił dziewiętnastu nieuzbrojonych górników.
• 1898 – W Genewie Elżbieta Bawarska, żona cesarza Franciszka Józefa I, została zasztyletowana przez włoskiego anarchistę.
• 1913 – Pierwsza autostrada połączyła wybrzeża USA.
• 1919 – Podpisano traktat pokojowy między państwami Ententy a Austrią.
• 1921 – W Berlinie otwarto pierwszy w Europie odcinek autostrady.
• 1926 – Pisarka Grazia Deledda otrzymała Nagrodę Nobla.
• 1927 – Francja pierwszy raz wygrała w Pucharze Davisa.
• 1939 – II wojna światowa: Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 1942 – II wojna światowa: niemiecka 6 Armia rozpoczęła oblężenie Stalingradu.
• 1943 – II wojna światowa: Nazistowskie Niemcy zajęły Rzym.
• 1945 – Były premier Norwegii Vidkun Quisling został skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.
• 1951 – Wielka Brytania nałożyła embargo na Iran.
• 1961 – Satelita TIROS 3 jako pierwszy w historii wykrywa i fotografuje huragan z kosmosu
• 1963 – Afro-amerykańscy uczniowie pierwszy raz rozpoczęli naukę w amerykańskiej szkole państwowej w Alabamie.
• 1967 – Ludność Gibraltaru w wolnym referendum wypowiada się za pozostaniem nadal częścią Wielkiej Brytanii.
• 1972 – Reprezentacja Polski w piłce nożnej pod wodzą Kazimierza Górskiego zdobyła złoty medal na igrzyskach olimpijskich w Monachium.
• 1974 – Portugalia uznała niepodległość Gwinei Bissau.
• 1976 – W pobliżu Zagrzebia w Jugosławii zderzyły się dwa samoloty; zginęło 176 osób.
• 1977 – We Francji ostatni raz użyto gilotyny; Hamida Djandoubi został zgilotynowany w więzieniu Baumettes w Marsylii.
• 1981 – Po 40 latach w USA Guernica Pabla Picassa powróciła do Hiszpanii.
• 1988 – Osama ibn Laden założył w Afganistanie Al-Kaidę.
• 1990 – Papież Jan Paweł II poświęcił największą w Afryce świątynię – Bazylikę Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro w Wybrzeżu Kości Słoniowej.
• 2000 – Ostatnie przedstawienie Kotów w Broadway Theatre.
• 2001 – Wybory parlamentarne w Norwegii.
• 2002 – Szwajcaria przystąpiła do ONZ.
• 2003 – Szwedzka minister spraw zagranicznych Anna Lindh została ugodzona nożem.