Geografio
El Vikipedio
Geografio (de la grekaj vortoj γη [ge] = "tero", kaj γραφειν [grafejn] = "priskribi") estas scienco, kiu studas la strukturon kaj fizikajn ecojn de la tersurfaco kaj ilian interagon kun la homaj agoj. Ĝi do priskribas la spacajn strukturojn kaj okazaĵojn sur la tersurfaco, la efektojn de tiuj strukturoj kaj okazaĵoj al la homa agado, kaj la efektojn de homa agado al la tersurfaco. La geografio do kombinas naturajn kaj sociajn sciencojn. Ĝi kreas konceptojn por la komprenado kaj la solvado de problemoj inter la homoj kaj ilia medio.
Ĉefceloj de la geografio estas eltrovo de manieroj de racia teritoria organizo de la socio kaj naturekspluatado, kreado de fundamentoj por strategio de ekologie sendanĝera evoluo de la socio. Gravaj objektoj de geografiaj esploroj estas interagoj de la homo kaj la naturo, regularo de dislokigo kaj influo de la komponentoj de geografia medio en loka, regiona, nacia, kontinenta, oceana kaj tutmonda niveloj.
Enhavo |
[redakti] Geografiaj objektoj
- Altebenaĵo - Akvofalo - Arbaro - Delto - Dezerto - Duno - Duoninsulo - Ebenaĵo - Fjordo - Marfluo - Glaciaro - Golfo - Groto - Heĝkamparo - Insulo - Kanalo - Klafto - Komunumo - Kontinento - Lago - Laguno - Lando - Erikejo - Malaltebenaĵo - Markolo - Maro - Montetaro - Montaro - Monto - Nacio - Nunatako - Oceano - Ravino - Regiono - Rivero - Rojo - Roko - Stepo - Tablomonto - Tundro - Urbo - Valo - Vilaĝo - Vulkano
La mondpartoj: Ameriko - Azio - Eŭropo - Afriko - Oceanio - Antarkto
Vd. ankaŭ: Geografiaj nomoj.
[redakti] Geografiaj sciencoj
Pro la komplikeco de la esplorobjektoj, oni dispartigas geografian sciencon je specializaj sciencdisciplinoj, nome:
[redakti] Branĉoj de geografio
- Fizika geografio
- Socio-Ekonomia Geografio
- Matematika geografio (Kartografio kaj Topografio)
- Regiona geografio
[redakti] Intersciencaj geografiaj disciplinoj
Antropogeografio ~ Astronomika geografio ~ Biogeografio ~ Etnogeografio ~ Fitogeografio ~ Historia geografio ~ Medicina geografio ~ Milita geografio ~ Veterinara geografio ~ Zoogeografio
[redakti] Geografoj kaj vojaĝantoj
Geografio estas unu el antikvaj sciencoj. La unuaj provoj por naturscienca klarigo de geografiaj fenomenoj, apartenas al grekaj filozofoj de la Mileta skolo (6-a jc. a.K.) — Taleso, Anaksimandro k.a.
Jen listo de kelkaj elstaraj vojaĝantoj kaj esploristoj:
- Anaksimandro
- Ĉeng He
- Ibn Batuta
- Vitus Bering
- François Bernier
- Samuel de Champlain
- James Cook
- Petro Kropotkin
- Kolumbo
- Magelano
- Marko Polo
- Strabono
- Taleso
- Vasco da Gama
- Marc Aurel Stein
[redakti] Ĉefaj geografiaj diskutoj
Tiuj ĉi diskutoj estas ĝis nun aktualaj por geografio kaj ludas gravan rolon en la scienco. Supozeble, ili ne havas unuecan solvon. Multaj geografiaj diskutoj estas lokitaj en terminologio, klasifikado kaj aliaj ŝajne formalaj aferoj. Tamen terminologio kaj klasifikado estas fakte esenco de teoriaj vidpunktoj de diversaj sciencistoj: tiel malantaŭ diskuto pri terminoj ofte staras sciencaj skoloj, teorioj kaj hipotezoj.
- Difino de geografio kiel scienco: ĉu tia scienco ekzistas; kio estas la studobjekto ĝia.
- Difino de "geografia kovro", difino de ĝi diferencige de geosferoj de la Tero.
- Difino de la sistemo de geografiaj sciencoj, loko de certaj sciencoj ene de tiu sistemo kaj ilia signifo por la ceteraj sciencoj.
- Esenco de geografio kiel unueca scienco, se tiu ekzistas; ĝiaj celoj, taskoj kaj studobjektoj.
- Teoria geografio, se tiu ekzistas, kaj kiu scienco povas tiel nomiĝi. Ekzisto de komungeografiaj teorioj.
- Difino de la nocio "mapo", diferenco de mapo disde aliaj modeloj, esenco de kartografia esplormetodo.
kaj aliaj.
[redakti] Vidu ankaŭ jenon:
[redakti] Eksteraj ligiloj
![Grafika:Information icon.svg [pl]](/pl/wiki/Grafika:Information_icon.svg.html){kind=link}
![صورة:Newspaper Cover.svg [ar]](/ar/wiki/صورة:Newspaper_Cover.svg.html){kind=link}
![Vaizdas:Wbar green2.jpg [lt]](/lt/wiki/Vaizdas:Wbar_green2.jpg.html){kind=link}